Bộ Y tế đang tổng hợp kết quả thực hiện Kế hoạch quốc gia truyền thông vận động giảm muối trong khẩu phần ăn giai đoạn 2018–2025, tập trung đánh giá mục tiêu, chỉ tiêu và các giải pháp nhằm giảm muối, phòng chống tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh không lây nhiễm.
Trước đó, ngày 28/3/2018, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 2033/QĐ-BYT phê duyệt “Kế hoạch quốc gia Truyền thông vận động thực hiện giảm muối trong khẩu phần ăn để phòng, chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm khác giai đoạn 2018-2025”.
Kế hoạch nhằm nâng cao hiểu biết, thay đổi hành vi của người dân về giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày; nâng cao trách nhiệm của các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm và cơ sở dịch vụ ăn uống.
Đồng thời, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động giám sát, tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn giảm muối trong cơ sở y tế và tại cộng đồng.
Để tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch, Bộ Y tế đề nghị các Bộ, cơ quan báo cáo kết quả theo nội dung được phân công. Báo cáo gửi về Bộ Y tế, qua Cục Phòng bệnh, trước ngày 18/9/2026 để tổng hợp.
Tập trung đánh giá 4 nhóm mục tiêu
Theo khung báo cáo, kết quả thực hiện Kế hoạch đến năm 2025 được đánh giá theo 4 nhóm mục tiêu với các chỉ tiêu cụ thể.
Mục tiêu thứ nhất là nâng cao hiểu biết, thay đổi hành vi của người dân để giảm lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày.
Kế hoạch đặt mục tiêu trên 90% người trưởng thành biết tác hại do ăn nhiều muối, nhận biết các loại thực phẩm có nhiều muối và các biện pháp giảm ăn muối; trên 60% thực hiện ít nhất một biện pháp giảm muối. Mức tiêu thụ muối trung bình của người trưởng thành được đặt mục tiêu dưới 7 gam/người/ngày.
Đối với học sinh phổ thông, trên 90% có hiểu biết về tác hại của việc ăn nhiều muối và nhận biết thực phẩm chứa nhiều muối; trên 70% thực hiện ít nhất một biện pháp giảm ăn muối theo khuyến cáo.
Đồng thời, 100% trường nội trú và trường có tổ chức bữa ăn bán trú thực hiện chế độ ăn giảm muối. Đối với người bệnh, trên 90% số người được phát hiện mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch và các bệnh liên quan khác được tư vấn, hướng dẫn thực hiện chế độ ăn giảm muối.
Mục tiêu thứ hai là nâng cao trách nhiệm của các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể trong xây dựng, thực thi cơ chế chính sách và tạo nguồn lực cho các can thiệp giảm muối.
Kế hoạch đặt mục tiêu 90% các Bộ, ban, ngành, đoàn thể có liên quan phối hợp với Bộ Y tế ban hành chính sách và tổ chức triển khai kế hoạch truyền thông can thiệp giảm lượng muối; 90% số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đầu tư kinh phí và triển khai kế hoạch của ngành y tế về truyền thông, can thiệp giảm muối tại địa phương.
Mục tiêu thứ ba là nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm và cơ sở dịch vụ ăn uống.
Trên 30% cơ sở kinh doanh, cung cấp dịch vụ ăn uống thực hiện ít nhất một biện pháp giảm muối trong nấu ăn, chế biến và cung cấp thực phẩm; trên 30% cơ sở sản xuất thực phẩm bao gói sẵn có ít nhất một sản phẩm được giảm muối và dán nhãn công bố hàm lượng muối, chỉ báo thực phẩm nhiều muối, cảnh báo sức khỏe của việc ăn nhiều muối.
Mục tiêu thứ tư là nâng cao năng lực và hiệu quả giám sát, tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn giảm muối trong cơ sở y tế và cộng đồng. Kế hoạch đặt mục tiêu 90% cán bộ y tế liên quan trong cơ sở khám, chữa bệnh có đủ năng lực và thực hiện tư vấn, hướng dẫn chế độ ăn giảm muối cho bệnh nhân tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường và các bệnh liên quan khác.
Đồng thời, 90% cán bộ y tế liên quan tuyến huyện, xã và nhân viên y tế thôn bản có đủ năng lực, thực hiện truyền thông, tư vấn giảm ăn muối cho người dân.
Kế hoạch cũng đặt mục tiêu thiết lập cơ sở dữ liệu và tổ chức thu thập số liệu định kỳ để quản lý, giám sát tình hình tiêu thụ muối trong khẩu phần ăn, hàm lượng muối trong thực phẩm phổ biến và hiệu quả các biện pháp can thiệp.
Đánh giá các nhóm giải pháp, hoạt động
Bên cạnh kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị đánh giá việc triển khai các nhóm giải pháp, hoạt động chủ yếu của Kế hoạch.
Về chính sách, pháp luật, tập trung vào rà soát, đề xuất bổ sung quy định về dán nhãn, công bố hàm lượng muối, cảnh báo tác hại sức khỏe trên bao bì thực phẩm; kiểm soát, hạn chế quảng cáo, tiếp thị thực phẩm nhiều muối, đặc biệt đối với trẻ em, nhóm nguy cơ cao.
Đồng thời, đề xuất, hoàn thiện chính sách về tổ chức bữa ăn học đường, khuyến khích sản xuất, kinh doanh thực phẩm giảm muối và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành từ Trung ương đến địa phương.
Về truyền thông và vận động xã hội, các hoạt động gồm truyền thông trên phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, internet, SMS và hệ thống loa truyền thanh cơ sở; biên soạn, cung cấp thông điệp, tài liệu phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Các hoạt động còn bao gồm tổ chức hội nghị, hội thảo, chiến dịch truyền thông nhân Ngày Sức khỏe thế giới, Ngày Tim mạch thế giới, Ngày Đột quỵ thế giới, Tuần lễ Dinh dưỡng và phát triển; đào tạo, phát triển đội ngũ truyền thông viên tại cộng đồng.
Về chuyên môn kỹ thuật, các đơn vị đánh giá việc triển khai can thiệp giảm ăn muối trong trường học; đối với người có nguy cơ cao và người bệnh; tại hộ gia đình và cộng đồng; cơ sở dịch vụ ăn uống; cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn.
Về nguồn lực, nội dung tập trung vào đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ dinh dưỡng, cán bộ y tế cơ sở, nhân viên y tế thôn bản và cộng tác viên; bố trí, huy động nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế, xã hội hóa và các nguồn hợp pháp khác.
Đối với nghiên cứu khoa học, theo dõi và giám sát, các đơn vị báo cáo việc nghiên cứu khoa học, xây dựng và nhân rộng mô hình thí điểm can thiệp giảm muối; xây dựng, vận hành hệ thống giám sát tiêu thụ muối; tổ chức điều tra, thu thập số liệu định kỳ; đánh giá tiến độ thực hiện các chỉ tiêu, mục tiêu và kiểm tra, giám sát liên ngành.
Kế hoạch cũng đề cập hợp tác với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và các quốc gia, viện, trường, hiệp hội trong nghiên cứu, đào tạo, phát triển chuyên môn; lồng ghép các dự án hợp tác quốc tế với hoạt động của Kế hoạch và trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về mô hình can thiệp giảm muối.
Trên cơ sở kết quả triển khai, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị đánh giá đầy đủ những tồn tại, khó khăn, hạn chế và nguyên nhân; nhận xét bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp khắc phục cho giai đoạn tới.
Việc tổng hợp đầy đủ kết quả thực hiện theo các nhóm mục tiêu, giải pháp và hoạt động là cơ sở để Bộ Y tế tổng hợp, báo cáo việc thực hiện Kế hoạch quốc gia Truyền thông vận động thực hiện giảm muối trong khẩu phần ăn để phòng, chống tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm khác giai đoạn 2018-2025.
