BỆNH VIỆN BẮC THĂNG LONG

Hạ đường huyết là tình trạng thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt ở những người mắc đái tháo đường. Do biểu hiện không điển hình và dễ bị bỏ qua, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như tổn thương não, té ngã, rối loạn tim mạch, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Hạ đường huyết là một rối loạn chuyển hóa thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc đái tháo đường. Tình trạng này xảy ra khi mức đường huyết giảm xuống dưới 70 mg/dL (≈ 3,9 mmol/L), khiến cơ thể – đặc biệt là não bộ – không được cung cấp đủ năng lượng để hoạt động bình thường. Ở người trẻ, hạ đường huyết thường dễ nhận biết và xử trí nhanh chóng. Ngược lại, ở người cao tuổi, các biểu hiện thường âm thầm, không rõ ràng, làm tăng nguy cơ phát hiện muộn và xảy ra biến chứng. Lý do người cao tuổi dễ bị hạ đường huyết? Người cao tuổi có nguy cơ cao do nhiều yếu tố phối hợp: Suy giảm chức năng gan, thận: Làm giảm khả năng dự trữ và điều hòa glucose, cũng như ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc. Ăn uống thất thường: Biếng ăn, quên bữa khiến cơ thể thiếu hụt năng lượng. Tác dụng của thuốc: Insulin và nhóm sulfonylurea có thể gây tụt đường huyết nếu dùng không phù hợp. Bệnh nội tiết đi kèm: Như suy giáp, suy tuyến thượng thận (Addison). Phản xạ thần kinh kém nhạy: Làm các dấu hiệu cảnh báo sớm trở nên mờ nhạt. Hạ đường huyết nguy hiểm như thế nào? Không chỉ gây khó chịu thoáng qua, hạ đường huyết ở người cao tuổi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng: Tổn thương não, tăng nguy cơ sa sút trí tuệ Não bộ phụ thuộc chủ yếu vào glucose để hoạt động. Khi đường huyết giảm sâu và kéo dài, tế bào não có thể bị tổn thương, gây suy giảm trí nhớ, giảm khả năng nhận thức, thậm chí thúc đẩy sa sút trí tuệ. Nguy cơ té ngã và gãy xương Hạ đường huyết gây chóng mặt, mất thăng bằng, dễ dẫn đến té ngã. Với người cao tuổi, đặc biệt người bị loãng xương, hậu quả có thể là gãy xương, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Biến chứng tim mạch, nguy cơ đột tử Khi đường huyết giảm, cơ thể phản ứng bằng cách tăng nhịp tim và tiết hormone stress. Điều này có thể gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột. Dễ bị chẩn đoán nhầm Triệu chứng hạ đường huyết ở người cao tuổi đôi khi giống với các bệnh lý thần kinh như đột quỵ nhẹ hoặc sa sút trí tuệ, khiến việc cấp cứu bị chậm trễ, làm tăng nguy cơ biến chứng. Dấu hiệu nhận biết hạ đường huyết ở người cao tuổi Việc nhận biết sớm các dấu hiệu là yếu tố quan trọng giúp xử trí kịp thời. Tuy nhiên, triệu chứng ở người cao tuổi thường không điển hình. Triệu chứng ban đầu: Mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt Cảm giác đói cồn cào Vã mồ hôi Run tay, tim đập nhanh Cáu gắt, lo lắng không rõ nguyên nhân Triệu chứng nặng cần cấp cứu: Lú lẫn, mất định hướng Nói khó, nói lắp Giảm khả năng tập trung, hay quên đột ngột Yếu cơ, đi lại khó khăn Té ngã Co giật hoặc hôn mê Đáng lưu ý, một số người cao tuổi có thể không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng mà đột ngột ngất xỉu. Đây là tình huống nguy hiểm, cần được xử trí ngay. Cách phòng ngừa hạ đường huyết ở người cao tuổi Để giảm nguy cơ hạ đường huyết, người cao tuổi và gia đình cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau: Duy trì chế độ ăn uống hợp lý Ăn đúng bữa, không bỏ bữa Bổ sung đầy đủ tinh bột, đạm và chất xơ Chia nhỏ bữa ăn nếu cần để duy trì đường huyết ổn định Theo dõi đường huyết định kỳ Đối với người mắc đái tháo đường, việc kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp phát hiện sớm bất thường và điều chỉnh điều trị kịp thời. Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn Không tự ý thay đổi liều insulin hoặc thuốc hạ đường huyết Tuân thủ chỉ định của bác sĩ Thông báo ngay khi có dấu hiệu bất thường Người cao tuổi nên mang theo kẹo, bánh quy hoặc nước ngọt để sử dụng khi xuất hiện dấu hiệu hạ đường huyết. Hạn chế rượu bia Rượu có thể gây hạ đường huyết kéo dài, đặc biệt khi uống lúc đói, vì vậy cần hạn chế hoặc tránh sử dụng. Tập luyện thể dục hợp lý Vận động giúp cải thiện sức khỏe tổng thể, nhưng cần tránh tập luyện quá sức hoặc khi bụng đói để không làm giảm đường huyết đột ngột. Sự hỗ trợ từ gia đình Người cao tuổi có thể không tự nhận biết hoặc xử trí khi bị hạ đường huyết, do đó người thân cần quan sát, nhắc nhở và hỗ trợ kịp thời. Tóm lại, hạ đường huyết ở người cao tuổi là tình trạng không thể xem nhẹ. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tổn thương não, té ngã, biến chứng tim mạch, thậm chí tử vong. Việc nâng cao nhận thức, theo dõi sức khỏe định kỳ, duy trì chế độ ăn uống hợp lý và tuân thủ điều trị là những yếu tố then chốt giúp phòng ngừa hiệu quả.

Trong bối cảnh nhiều người duy trì lối sống ít vận động, việc bắt đầu một chương trình tập luyện dài có thể là rào cản lớn. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy chỉ cần 10 phút đi bộ mỗi ngày cũng tạo ra những thay đổi tích cực đối với cơ thể. Dù thời lượng ngắn, hoạt động này tác động nhanh đến tuần hoàn, não bộ và chuyển hóa, đồng thời là nền tảng để xây dựng thói quen vận động bền vững. 1. Đi bộ 10 phút mỗi ngày có lợi gì? 1.1 Thay đổi chuyển hóa xuất hiện chỉ sau vài phút đi bộ Các nghiên cứu tổng hợp trên tạp chí Sports Medicine cho thấy, chỉ cần đi bộ 2–5 phút sau mỗi 20–30 phút ngồi lâu đã giúp cải thiện kiểm soát đường huyết. Cơ chế chính là sự co cơ giúp tăng hấp thu glucose độc lập với insulin, từ đó cải thiện độ nhạy insulin. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong phòng ngừa và kiểm soát đái tháo đường. Thay vì chỉ tập trung vào một buổi tập dài, việc chia nhỏ thời gian vận động trong ngày có thể mang lại hiệu quả chuyển hóa tương đương hoặc tốt hơn. 1.2 Đi bộ 10 phút giúp “kích hoạt” não bộ Các nghiên cứu sử dụng chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) ghi nhận rằng chỉ sau 10 phút đi bộ ở mức vừa phải, hoạt động của vỏ não trước trán tăng lên rõ rệt. Đây là vùng liên quan đến tư duy, lập kế hoạch và kiểm soát hành vi. Bên cạnh đó, đi bộ còn giúp tăng lưu lượng máu lên não, cải thiện khả năng tập trung và xử lý thông tin. Một số nghiên cứu cũng cho thấy hiệu quả tích cực với trí nhớ và khả năng sáng tạo có thể kéo dài nhiều giờ sau khi vận động. Không chỉ tác động đến nhận thức, đi bộ còn giúp điều hòa cảm xúc, giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng thông qua tăng sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh có lợi. 1.3 Tác động nhanh đến tim mạch và tuần hoàn Ngay khi bắt đầu đi bộ, nhịp tim tăng lên, giúp cải thiện cung lượng tim và tuần hoàn máu. Sự co bóp của cơ chi dưới hỗ trợ đưa máu trở về tim, hạn chế tình trạng ứ trệ tuần hoàn khi ngồi lâu. Tuần hoàn tốt giúp cung cấp oxy và dưỡng chất cho mô, đồng thời loại bỏ các sản phẩm chuyển hóa. Về lâu dài, đi bộ thường xuyên giúp cải thiện chức năng nội mô mạch máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Một số nghiên cứu cho thấy mỗi 1.000 bước đi bộ mỗi ngày có thể góp phần giảm nhẹ huyết áp tâm thu, qua đó giảm nguy cơ bệnh tim mạch. 1.4 Tăng năng lượng và giảm mệt mỏi Chỉ cần một khoảng vận động ngắn cũng có thể giúp cơ thể “khởi động lại”. Khi đi bộ, tuần hoàn máu được cải thiện, giúp cung cấp oxy hiệu quả hơn đến các cơ quan, từ đó làm tăng mức năng lượng. Các chuyên gia gọi đây là “microbreak” – những khoảng nghỉ ngắn tích cực. Việc đứng dậy và đi bộ trong ngày làm việc giúp giảm mệt mỏi, hạn chế tình trạng kiệt sức và cải thiện hiệu suất làm việc. 1.5 Cải thiện tâm trạng và sức khỏe tinh thần Đi bộ là một trong những hình thức vận động đơn giản nhưng có tác động rõ rệt đến tâm trạng. Nhiều nghiên cứu cho thấy chỉ 10 phút đi bộ cũng có thể giúp giảm cảm giác căng thẳng, lo âu. Cơ chế liên quan đến tăng sản xuất endorphin và BDNF – các chất có vai trò trong điều hòa cảm xúc và bảo vệ tế bào thần kinh. Khi duy trì thường xuyên, đi bộ có thể hỗ trợ giảm triệu chứng trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình. 1.6 Tác động ở cấp độ tế bào Không chỉ dừng ở mức hệ cơ quan, đi bộ còn tạo ra thay đổi ở cấp độ tế bào. Hoạt động này kích thích quá trình sinh tổng hợp ty thể – “nhà máy năng lượng” của tế bào – thông qua con đường PGC-1α. Các nghiên cứu cho thấy mật độ ty thể có thể tăng 20–40% sau vài tuần duy trì thói quen vận động. Đồng thời, đi bộ còn giúp điều hòa các phản ứng viêm, giảm các chất gây viêm và tăng các yếu tố chống viêm. Những thay đổi này góp phần giảm nguy cơ các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường và một số bệnh thoái hóa. 2. Đi bộ 10 phút chưa đủ khuyến nghị nhưng vẫn có giá trị Theo khuyến nghị của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người trưởng thành nên đạt ít nhất 150 phút hoạt động thể chất mức độ trung bình mỗi tuần. Như vậy, 10 phút đi bộ mỗi ngày chưa đủ để đạt mức khuyến nghị nhưng là bước khởi đầu thực tế, giúp hình thành thói quen và giảm dần nguy cơ bệnh tật. Khi đã quen dần, có thể nâng lên 2-3 lần mỗi ngày hoặc kết hợp với các hoạt động khác, bạn hoàn toàn có thể đạt mục tiêu khuyến nghị. Khi duy trì thói quen đi bộ, cơ thể sẽ thích nghi dần. Người tập có thể nhận thấy sức bền cải thiện, ít mệt khi vận động và tăng khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày. Các nghiên cứu dài hạn cho thấy đi bộ thường xuyên giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường và một số loại ung thư. Đồng thời, hoạt động này còn hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ

Theo các chuyên gia y tế, biến thể COVID-19 mới BA.3.2, còn được gọi là “Ve sầu” (Cicada) là một nhánh phụ của biến thể Omicron đang được theo dõi về khả năng lây lan. Trước thông tin này, người dân cần bình tĩnh, không hoang mang nhưng cũng không chủ quan, tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng bệnh theo khuyến cáo của Bộ Y tế để bảo vệ sức khỏe. BA.3.2 là một biến thể phụ của dòng Omicron thuộc vi rút SARS-CoV-2, tác nhân gây bệnh COVID-19. Theo các báo cáo khoa học quốc tế, biến thể này được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024 và sau đó ghi nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ cho biết BA.3.2 đã xuất hiện tại hơn 20 quốc gia và đang được theo dõi thông qua hệ thống giám sát dịch tễ. Tại Hoa Kỳ, biến thể này được phát hiện từ năm 2025 và đã ghi nhận tại ít nhất 25 bang. Dấu vết của vi rút cũng được phát hiện trong các mẫu giám sát môi trường như nước thải và mẫu từ phương tiện vận chuyển quốc tế. Tuy nhiên, cơ quan y tế nước này cho biết BA.3.2 hiện chưa phải là biến thể chiếm ưu thế, số ca mắc liên quan vẫn ở mức thấp so với tổng số ca nhiễm COVID-19. Các nghiên cứu ban đầu cho thấy BA.3.2 mang nhiều đột biến trên protein gai (spike protein), cấu trúc giúp vi rút bám và xâm nhập vào tế bào người. Một số chuyên gia nhận định các đột biến này có thể ảnh hưởng đến khả năng lây lan hoặc làm giảm phần nào hiệu quả miễn dịch. Dù vậy, vắc xin phòng COVID-19 hiện nay vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và tử vong. Đáng chú ý, đến thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng cho thấy biến thể BA.3.2 gây bệnh nặng hơn so với các biến thể trước đây. Các cơ quan y tế trên thế giới vẫn đang tiếp tục theo dõi, đánh giá để có những khuyến cáo phù hợp. Mặc dù vậy, vi rút SARS-CoV-2 vẫn đang lưu hành và có khả năng xuất hiện thêm các biến thể mới. Do đó, việc duy trì các biện pháp phòng, chống dịch trong cộng đồng là cần thiết, đặc biệt tại những nơi đông người, môi trường kín như trường học, cơ sở y tế. Các chuyên gia y tế nhận định, sự xuất hiện của các biến thể mới là quy luật tiến hóa tự nhiên của vi rút. Vì vậy, việc duy trì hệ thống giám sát dịch tễ và nâng cao ý thức phòng bệnh trong cộng đồng tiếp tục giữ vai trò quan trọng, cần thiết. Để chủ động phòng, chống dịch bệnh, ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân không nên hoang mang trước thông tin về biến thể mới BA.3.2, nhưng cũng tuyệt đối không chủ quan. Cần tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng bệnh như đeo khẩu trang khi đến cơ sở y tế, nơi đông người hoặc không gian kín; đặc biệt, những người có biểu hiện ho, sốt, viêm đường hô hấp cần chủ động đeo khẩu trang để hạn chế lây nhiễm cho người xung quanh. Bên cạnh đó, việc khử khuẩn cần được thực hiện thường xuyên thông qua rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn nhanh, vệ sinh các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn làm việc, điện thoại và các thiết bị cá nhân. Người dân cần chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe, hạn chế tiếp xúc với người khác khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh. Trường hợp mắc bệnh nhẹ, cần nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và điều trị triệu chứng theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu nặng như sốt cao, khó thở, đau ngực…, cần liên hệ cơ sở y tế để thăm khám, điều trị kịp thời. https://soyte.hanoi.gov.vn/y-te-du-phong-65152/nguoi-dan-khong-hoang-mang-chu-quan-voi-bien-the-covid-19-moi-ba32-2849260329101144665.htm