Sáng 10/12/2025, tại chương trình làm việc của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã biểu quyết thông qua 2 dự án luật quan trọng trong lĩnh vực y tế: Luật Dân số và Luật Phòng bệnh. Đây được xem là bước tiến lớn nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, đáp ứng các yêu cầu cấp bách về chuyển đổi chính sách dân số và nâng cao năng lực phòng ngừa bệnh tật trong bối cảnh mới. Dưới đây là những điểm mới nổi bật, tác động trực tiếp đến quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người dân. Luật Dân số 2025 1. Xóa bỏ giới hạn số con, đề cao quyền tự quyết của cặp vợ chồng Một trong những thay đổi mang tính lịch sử là việc bãi bỏ quy định “Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ một đến hai con” từng tồn tại trước đây. Thay vào đó, Luật mới quy định cá nhân, cặp vợ chồng có quyền tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh dựa trên tình trạng sức khỏe, điều kiện kinh tế và nuôi dạy con cái,. Chính sách này nhằm mục tiêu duy trì mức sinh thay thế (trung bình mỗi phụ nữ sinh 2,1 con) để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước. Đặc biệt, Nhà nước nghiêm cấm mọi hành vi cưỡng bức, ép buộc việc sinh con hoặc không sinh con. 2. Ưu đãi đặc biệt cho phụ nữ sinh đủ 02 con Để khuyến khích duy trì mức sinh thay thế, Luật Dân số 2025 bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, bao gồm: Kéo dài thời gian nghỉ thai sản: Khi sinh con thứ hai, lao động nữ được nghỉ 07 tháng (tăng 01 tháng so với quy định chung) và lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc. Hỗ trợ tài chính: Phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi, hoặc phụ nữ tại các tỉnh có mức sinh thấp, phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người sẽ được hỗ trợ tài chính khi sinh con. Ưu tiên về nhà ở: Người có từ 02 con đẻ trở lên được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội,. Trong trường hợp có nhiều đối tượng cùng tiêu chuẩn, người có từ 02 con trở lên sẽ được xếp vào danh sách thứ tự ưu tiên trước. 3. Nâng cao chất lượng dân số từ trước khi kết hôn Luật Dân số 2025 đặc biệt chú trọng đến việc nâng cao thể chất, trí tuệ và tinh thần của người dân. Nhà nước khuyến khích nam, nữ chủ động tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn. Tùy vào điều kiện kinh tế, chính quyền địa phương có thể hỗ trợ kinh phí cho hoạt động này,. Bên cạnh đó, việc khám sàng lọc, chẩn đoán và điều trị trước sinh, sơ sinh cũng được khuyến khích để phát hiện sớm các bệnh bẩm sinh. Chi phí này sẽ được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế theo lộ trình quy định. 4. Chủ động thích ứng với già hóa dân số Trước thực tế tỷ lệ người cao tuổi tăng nhanh, Luật mới quy định mỗi cá nhân cần có trách nhiệm chủ động chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ về cả sức khỏe, tài chính và tâm lý. Người dân được khuyến khích tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm sức khỏe để đảm bảo an sinh khi về già. Nhà nước cũng cam kết phát triển mạng lưới chăm sóc người cao tuổi đa dạng: từ tự chăm sóc, chăm sóc tại nhà đến các cơ sở chuyên khoa lão khoa,. Đặc biệt, chính quyền địa phương có thể hỗ trợ kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế cho người cao tuổi chưa có thẻ. 5. Kiểm soát chặt chẽ mất cân bằng giới tính khi sinh Luật tiếp tục duy trì các quy định nghiêm ngặt để đảm bảo sự cân bằng giới tính tự nhiên (khoảng 104 – 106 bé trai/100 bé gái). Nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, bao gồm cả việc thông báo hay tiết lộ giới tính thai nhi. Những người có hành vi tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật,. Luật Dân số 2025 không chỉ là khung pháp lý cho quản lý nhà nước mà còn là tấm lưới an sinh, bảo vệ quyền lợi sinh sản và nâng cao chất lượng sống cho mọi người dân. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 (riêng các chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con sẽ thực hiện từ 01/01/2027). Người dân cần nắm vững các điểm mới này để thực hiện đúng nghĩa vụ và thụ hưởng tối đa các chính sách ưu đãi từ Nhà nước. Luật Phòng bệnh Luật được thông qua nhấn mạnh các giải pháp phòng bệnh chủ động như tiêm chủng mở rộng, dinh dưỡng cộng đồng, phòng chống bệnh không lây nhiễm và truyền thông sức khỏe. Các chương trình phòng bệnh sẽ được tổ chức theo hướng dài hạn hơn, có đánh giá tác động rõ ràng và gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, về vấn đề khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, nhằm đảm bảo vấn đề nguồn kinh phí và tính khả thi để triển khai thực hiện chính sách này, Chính phủ đã hoàn thiện các quy định về đa dạng hóa nguồn kinh phí bao gồm nguồn ngân sách nhà nước, xã hội hóa và đặc biệt là từ
